|
|||||||||
|
LÁ THƯ HẢI NGOẠI & MỘT TÂM SỰ CHÂN TÌNHD.N. Trần (25.7.1992)Sydney ngày 25.7.1992 Thưa chị, từ trước đến giờ, tôi đã xem rất nhiều băng video cải lương, tân nhạc, kịch của người Việt mình thực hiện ở trong nước cũng như ở hải ngoại, nhưng chưa có cuốn nào làm tôi thích thú và cảm động tuyệt mức bằng cuốn băng video này. Điểm đặc biệt và tối ưu là tuy các thành viên của ban trình diễn theo phong cách mới, nhưng âm hưởng căn bản cổ truyền vẫn được giữ nguyên vẹn, đúng như giáo sư Khê đã nói. Thực là một cuốn băng tuyệt hay, thực giá trị về nhạc cổ truyền dân tộc, tuy thời gian trình diễn tương đối ngắn (tòan chương trình dài 48 phút; giáo sư Khê nói chuyện 12 phút, phần trình diễn văn nghệ 36 phút). Rất đông bạn bè và thân bằng quyến thuộc cũng được xem cuốn băng này; tất cả đều cùng có cảm nghĩ và nhận xét như tôi. Ai nấy đều tấm tắc khen ngợi không tiếc lời. Riêng về tôi, tôi đã say mê cuốn băng đến độ hầu như mỗi ngày phải
mở ra xem, xem không biết bao nhiêu lần rồi, càng xem càng thấy
hay. Xin chị cho phép tôi mở dấu ngoặc nơi đây để chứng minh điều
này: Thưa chị, bấy nhiêu đó cũng đủ nói lên lòng yêu thích của tôi đối với cuốn băng đến bực nào. Chẳng những thế, tôi còn sang phần âm thanh qua băng cassette để nghe trong xe những khi di chuyển đi làm hằng ngày. Vừa rồi, tôi suýt gây tai nạn trong khi lái xe chỉ vì quá chú tâm say mê theo dõi tiếng đàn tranh tuyệt diệu của cô Hải Phượng. Thưa chị, tôi hết sức khâm phục tài khéo léo và óc thẩm mỹ của chị trong việc tổ chức, sắp xếp,chọn lựa thành viên và chỉ đạo cách trang phục cho tòan ban trong buổi trình diễn. Nhìn các cô tha thướt, duyên dáng trong chiếc áo dài cắt thật khéo, thực là một hình ảnh đẹp tuyệt vời. Về phần trình diễn văn nghệ, tất cả những người xem đều chấm nhất màn tam tấu bản "Đỏan Khúc Lam Giang qua Vọng Cổ". Cả ba thành viên biểu diễn được chọn thật là khéo về tài nghệ lẫn sắc diện, thoạt nhìn thấy là người xem có cảm tình liền. Chị quả thật sáng suốt nên để màn này mở đầu buổi trình diễn. Thực là một màn hòa tấu hay và hấp dẫn không thể tả. Cả đời tôi, chưa bao giờ tôi được nghe một màn hòa tấu nào hay như thế, dù rằng trước kia tôi đã nhiều lần được nghe các nhạc sĩ nổi tiếng hòa đàn. Cả ba cây đàn guitar, bầu, tranh đều rất ư xuất sắc; lối hòa tấu thật nhịp nhàng hòa hợp và vô cùng bay bướm làm người xem hòan tòan bị lôi cuốn vào từng tiếng đàn. Ở câu vọng cổ số 2, từ chỗ dứt lái hò nhì đến song lang, cô Hải Phượng chuyển tiếng đàn tranh như mây bay gió cuốn, chuyển thẳng một mạch đến song lang một cái cốp, cô bỏ xuống chữ "xê", nhấn sang chữ "cống" một cách quá ư tài tình và đẹp mắt. Chao ôi! Hay quá đỗi hay, hay ơi là hay! Hay không bút mực nào tả xiết! Chỗ này, tâm trí tôi như bay bổng lên tận chín tầng mây. Thưa chị, chính cái lái đàn chuyền này đã làm cho tôi suýt gây tai nạn như đã nói bên trên. Ở bên nhà, cô Hải Phượng đâu có ngờ rằng, với ngón đàn tranh làm xiêu hồn lạc phách người nghe, cô đã vô tình làm cho một người đồng hương ở nước ngoài phải một phen suýt đâm sầm vào đít xe người ta ở tốc độ cao (Nếu không nhanh tay, nhanh chân phản ứng kịp thời thì không viếng nghĩa địa cũng vào nhà thương!). Quả thực cô ấy có ngón đàn tranh hay lạ lùng mà tôi không biết dùng từ gì để diễn tả cho hết ý. Cô có lối sắp chữ và nhấn chữ rất là tuyệt. Trước đây, tôi đã từng say mê tiếng đàn tranh của các danh cầm Hai Biểu, Ba Dư, Bảy Bá (tức soạn giả Viễn Châu), nhưng bây giờ cô Hải Phượng đàn, tôi nghe còn hay hơn, còn quyến rũ hơn tiếng đàn của các vị đó nữa. Đúng là "hậu sinh khả úy"! Nhìn mấy ngón tay búp măng thật đẹp của cô thoăn thoắt chạy trên phím đàn tranh, những người xem đều trầm trồ khen ngợi. Chỗ này phải ghi điểm son cho chuyên viên thu hình. Khán giả cũng bình phẩm về đôi mắt của cô Quỳnh Phương như thế này: "Đôi mắt khả ái thật đấy, nhưng trông sao có vẻ u buồn, hình như ẩn chứa một nỗi sầu vạn cổ". Tôi chia sẻ sự đồng tình và trầm trồ với họ, và tôi còn để ý đến một điểm nữa: đó là cả hai cô Quỳnh Phương và Hải Phượng có lẽ còn hơi "nhát" với ống kính camera nên thường nhìn xuống, ít khi ngẩng lên cho người xem chiêm ngưỡng. và thêm bằng chứng cụ thể nữa là trong lúc giáo sư Khê ca bài "Ngũ Đối Hạ", cô Hải Phượng ngồi lấy mấy ngón tay gõ và nhịp theo, trông thong dong tự tại lắm. Bỗng ống kính thu hình "chiếu cố" ngay cô, cô bèn nhìn chỗ khác ngay mà cặp mắt chớp lia chớp lịa. Ở một cảnh khác, cô cũng bị ống kính thu hình chĩa thẳng về mình, nhưng lần này cô làm gan, cốt làm ra vẻ tự nhiên như không hề nao núng, nhưng trong ánh mắt của cô biểu hiện rõ rệt nét bối rối, mất tự nhiên không thể chối cãi. Không phải chỉ một mình tôi mà tất cả những người xem đều thấy như vậy, là vì chỗ này tôi cho băng hát đi hát lại mấy lần liên tiếp để mọi người có cùng một nhận xét như tôi. Cô Quỳnh Phương cũng thế. Ở gần cuối bản hòa tấu "Lưu Thủy Trường", cô đang nhìn về phía trước, bỗng bị ống kính "chiếu tướng", cô bèn nhìn xuống tức khắc. Theo thiển ý, thái độ ấy của hai cô rất đáng ca ngợi và là ưu điểm tuyệt đối của các thiếu nữ người Việt mình. Nó chẳng những làm tăng thêm nét khả ái duyên dáng mà còn thể hiện một khía cạnh đáng yêu của nền văn hóa đất nước chúng ta. Trong màn tam tấu này, cậu Huỳnh Khải đàn guitar hay lắm, thật
xứng tay hòa tấu với hai nữ kiện tướng đàn tranh, đàn bầu Phương-Phượng.
Không sút một lái, không nhường một tiếng đàn. Tôi có cảm tình đặc
biệt với cậu ấy, cảm tình vì tài đàn guitar của cậu là đương nhiên
mà còn cảm tình vì vóc dáng nghệ sĩ của cậu nữa. Tên cậu nghe có
vẻ như Tàu, nhưng trên khuôn mặt dễ nhìn và phúc hậu của cậu thì
không thấy nét gì Tàu cả. Thưa chị, cô tóc ngắn đàn tranh trong bản "Xang Xừ Líu" (bài "Chiều Về" do Ngọc Tuyết ca) và cô tóc dài đàn tranh trong bài "Ngũ Đối Hạ" (giáo sư Khê ca), cả hai cô này đều có ngón đàn tuyệt diệu như cô Hải Phượng. Tiếc rằng tôi không biết tên hai cô nên đành xin phép tạm gọi là "cô tóc ngắn" và "cô tóc dài". Và tôi cũng rất lấy làm tiếc là chuyên viên thu hình không quay gần cô tóc dài để tôi được thấy rõ dung nhan của một nữ kiện tướng đàn tranh tài ba có lối đàn bài "Ngũ Đối Hạ" thật tươi mát, phơi phới, ngọt ngào, linh hoạt, sinh động, sung mãn và rộn rã, tôi thích vô cùng! Cô lại có lối nhồi chữ sau khi xuống nhịp, nghe vừa độc đáo vừa hay làm sao! Lần nào cũng vậy, hễ cứ đến bài "Ngũ Đối Hạ" này là tôi cho băng hát đi hát lại mấy lần để thưởng thức tiếng đàn tranh của cô tóc dài và tiếng đàn sến của cậu ốm – nhiều lúc hai tiếng đàn này quyện nhau rất nghệ thuật – và cũng để cố nhận diện cô tóc dài, nhưng vẫn không sao thấy rõ mặt mày vì chuyên viên thu hình cô khá xa. Một người đàn tranh hay không thể tưởng tượng như vậy, tôi ngưỡng mộ vô cùng, nhưng chẳng biết tên lại không thấy rõ được mặt, tôi ấm ức lắm. Tôi mê tiếng đàn tranh của cô Hải Phượng trong ba câu Vọng Cổ bao nhiêu là tôi mê tiếng đàn tranh của cô tóc dài trong bản "Ngũ Đối Hạ" bấy nhiêu. Những khi mệt nhọc vì công việc và những lúc có chuyện buồn phiền, tôi thường mở bài "Đỏan Khúc Lam Giang qua Vọng Cổ" và bài "Ngũ Đối Hạ" ra nghe. Chỉ cần nghe ngón đàn tranh của hai cô là trong giây phút bao nhiêu nỗi mệt nhọc và phiền muộn đều tan biến như một phép lạ. Tôi biết nói ra thì không một ai tin cả, nhưng đối với tôi, sự thực là như thế. Bởi vậy tôi xem cô Hải Phượng và cô tóc dài là hai thần tượng về đàn tranh của tôi, đồng thời cũng là hai ân nhân giúp tôi trút bỏ mọi mệt nhọc, ưu phiền trong cuộc sống thường nhật. Tôi nói điều này với tất cả sự nghiêm chỉnh và lòng thành thật, chứ không đời nào tôi dám bạo gan nói đùa. Tôi xin phép trở lại việc nhận diện cô tóc dài. Nếu căn cứ vào suối tóc dài chảy về phía trước, tràn qua bờ vai bên phải, tôi đóan chừng cô có lẽ là một trong hai người đàn tỳ bà trong màn hòa tấu "Lưu Thủy Trường", nhưng chẳng biết có đúng không? Nếu đúng thế thì cô quả là một người tài sắc vẹn tòan như cô Hải Phượng vậy. Còn nếu đóan sai thì tôi đành chịu thua, mặc dù đã để ra rất nhiều thời giờ cố nhận diện bằng đủ mọi cách, kể cả cách suy loại, so sánh và bấm cho hình dừng lại trên màn ảnh. Cậu ốm đàn sến tài tình lắm, nhứt là cậu đưa hơi và quyện theo tiếng đàn tranh ở bản "Ngũ Đối Hạ" và "Nam Xuân", thật là tuyệt, tuyệt, tuyệt! Cậu có lối chuyền tiếng đàn giống như nhạc sĩ Năm Cơ. Tôi không dám bảo là cậu đàn giỏi hơn ông Năm Cơ, nhưng dứt khoát là tôi thích ngón đàn sến của cậu hơn. Cậu trông còn quá trẻ, thế mà đã lập gia đình rồi (căn cứ vào chiếc nhẫn cậu đeo). Sắp cuối bài "Ngũ Đối Hạ", tiếng guitar của cậu Huỳnh Khải trỗi bật lên với mấy cái nhấn chữ nghe thật là hay, tôi chịu chỗ này lắm. trong phần trình diễn của cô Ngọc Tuyết (bài "Chiều Về", điệu Xang Xừ Líu), những người xem bàn tán sôi nổi về mái tóc quá dài của cô. Người thì bảo là tóc thật, kẻ khác lại nói tóc giả. Bởi vì nếu là tóc thật thì làm sao cô dám đi xe cúp? Ngộ nhỡ xe đang chạy mà mái tóc cô vướng vào bánh xe thì cô đâu còn có thể hát bài "Chiều Về" ở những lần sau. Có một cảnh mà những người xem đều chú ý, đó là cậu đàn sến ngồi lưng thẳng băng như pho tượng, còn cậu đàn cò thì ngồi lưng cong vòng. Hai hình ảnh tương phản kế bên nhau ấy khiến người xem khó nín cười – dĩ nhiên là cười với nhiều thiện cảm. Tôi hơi thất vọng về câu vô đầu đàn tranh của cô Hải Phượng trong bản "Nam Xuân" (bài "Tô Huệ Chức cẩm hồi văn" do giáo sư Khê ca), nghe rời rạc quá, không như câu vô đầu bài "Ngũ Đối Hạ" của cô tóc dài. Một Hải Phượng với ngón đàn thần kỳ ở màn tam tấu và độc tấu làm cho tôi cực kỳ xúc động như "bay bổng lên tận chín tầng mây" bao nhiêu, thì ở bản "Nam Xuân" này cô đàn cũng như các nhạc sĩ đàn tranh khác trong các vở cải lương mà tôi xem. Đành rằng điệu Nam lúc vô đầu phải từ tốn, nhưng không hiểu sao tôi vẫn yêu thích tiếng đàn rộn rã hơn. Thưa chị, chắc chị lấy làm ngạc nhiên sao tôi cứ đề cập đến đàn tranh hoài? Việc này cũng có nguyên do. Thưa chị, tôi vốn say mê tiếng đàn tranh một cách cuồng si từ khi còn là một đứa bé ở một làng quê Nam Bộ, vì ông ngoại tôi là một nhạc sư đàn tranh nổi tiếng khắp làng. Ông cũng có cây đàn tranh khảm ốc xà cừ, đeo ngù đỏ, giống y hệt cây tranh của cô Hải Phượng. Đến nay, bao nhiêu năm tháng đã trôi qua, thế mà sự si mê đàn tranh trong tôi chẳng những không suy giảm mà còn tăng thêm gấp bội, song song với nỗi buồn nhớ quê hương. Bởi thế, lần đầu tiên xem màn tam tấu, lúc tiếng đàn tranh rao trỗi lên thánh thót, réo rắt, tôi bàng hòang xúc động tưởng như vừa tìm gặp lại âm thanh thân thương của thuở nào, bên cạnh ông ngoại tôi. Và trước đây, lâu lắm rồi, lúc còn ở quê nhà, tôi cũng có võ vẽ học đàn tranh đôi chút. Nhưng khổ thay, ngón tay của tôi thuộc hàng gỗ tạp, gỗ xấu, chứ đâu được thuộc hàng ngọc ngà như ngón tay cô Hải Phượng hay các cô tóc ngắn, tóc dài, thành thử học hoài mà chẳng nên thân. Thuở ấy, những ai bạc phước nghe tôi tập tành khảy bài "Tứ Đại Oán" hay "Văn Thiên Tường" thảy đều muốn khóc – khóc cho tiền đồ của nền cổ nhạc nước nhà sắp đến hồi mạt vận nên mới có tiếng đàn như cú kêu, mèo gào, nhịp nhàng sai bét như vậy. Chỉ nội có chữ "ú", chữ "xự" mà tập nhấn mãi cũng chẳng xong. Cuối cùng tôi đành phải bỏ cuộc. Bỏ cuộc học đàn, chứ sự si mê đàn tranh vẫn luôn cháy ngùn ngụt trong tôi. Giờ đây, được nghe các cô đàn như phụng gáy non tiên, làm sao tôi có thể ngăn được niềm xúc động dâng trào? Nhiều phen tôi thắc mắc: các cô còn quá trẻ, làm sao có thể luyện được ngón đàn tranh tài tình và điêu luyện như thế được? Sau cùng, tôi suy luận đó là khả năng thiên phú cộng với sự luyện tập chuyên cần dưới sự chỉ đạo của chị. Thưa chị, tôi quả tình không bao giờ có thể ngờ ban Tiếng Hát Quê Hương lại có những tay đàn quá tài giỏi như vậy. Ngoài ba cây tranh ra, các cây khác như: guitar, bầu, sến, cò – theo ý tôi, cây nào cũng đạt tới mức thượng thừa. Chỉ có hai cây tỳ bà, vì đàn quá nhỏ trong màn đại hợp tấu "Lưu Thủy Trường", tôi nghe không rõ, nên chẳng dám có ý kiến. Còn cây kìm của giáo sư Khê, tuy có điêu luyện thực, nhưng cũng không thể sánh với cây sến của cậu ốm về phương diện bay bướm, tươi mát và sinh động. Về phần ca diễn, cô Ngọc Tuyết có giọng ca rất dễ thương, điệu bộ rất duyên dáng và tự nhiên. Giáo sư Khê tuy có tuổi mà giọng ca "đổ hột" vẫn còn hấp dẫn mạnh người xem. Đặc biệt, điệu bộ của ông khi trình bày các bản "Ngũ Đối Hạ" và "Nam Xuân", thực đúng là điệu bộ của một bậc thầy, tôi ngưỡng phục lắm. Tiện đây, xin chị cho phép tôi được nói lên điều này: suốt cả cuộc đời tôi, tôi chưa bao giờ bị xúc động mãnh liệt, kinh khủng, tột cùng cho bằng như lúc nghe bài đờn và ngón đàn tranh của cô Hải Phượng trong ba câu vọng cổ hòa tấu. Nghe như phảng phất đâu đây tiếng đàn tranh của ông ngoại tôi trước kia. Tôi xúc động đến nỗi mất ăn, mất ngủ suốt mấy ngày trời. Vào sở làm thì bê trễ công việc, bị sếp cằn nhằn dữ quá. Giờ đây, đã nghe trên trăm lần rồi, mà lần nào nghe lại, tôi vẫn còn bị xúc động mạnh. Và đã bao lần, một mình trong đêm khuya thanh vắng, với trí óc tập trung cao độ, tôi mở đi mở lại bài tam tấu và độc tấu "Tứ Đại Oán", lắng nghe thật kỹ từng tiếng đàn tranh của cô Hải Phượng, từng cái nhấn chữ của cô, để tìm hiểu tại sao bài đàn này lại có sức hấp dẫn kinh hồn như vậy. Tôi lại tò mò tự hỏi, không biết với các bài khác như "Đảo Ngũ Cung", "Xàng Xê", "Trường Tương Tư", "Phụng Hòang"… bài đàn và ngón đàn của cô ấy có còn được như thế hay không? Thưa chị, trong tủ băng video của tôi, trướo đây tôi quý nhứt, trân trọng nhứt cuốn video vở cải lương "Ngã Rẽ Tâm Tình" với Tám Vân, Phượng Liên, Thanh Tú, Bảo Quốc, Thanh Hằng… và với nhạc sĩ Vũy Chỗ đàn tranh. Nhưng bây giờ, cuốn video Tiếng Hát Quê Hương đã oanh liệt chiếm ngôi vị ấy rồi. Niềm ước mơ tha thiết nhứt của tôi hiện giờ là có thêm cái may mắn được xem tiếp video của Tiếng Hát Quê Hương. Tuy nhiên, nghĩ lại thì niềm mơ ước ấy có lẽ chỉ là hão huyền thôi. Việt Nam – Úc Châu, đại dương cách ngăn diệu vợi, biết đến bao giờ mới được niềm vui gặp lại ban Tiếng Hát Quê Hương, dù đó chỉ là một hạnh ngộ một chiều trên màn ảnh tivi. Thưa chị, tôi thành thật cám ơn chị, cám ơn ban Tiếng Hát Quê Hương và giáo sư Khê đã đem đến cho tôi những giờ phút diễm tuyệt nhứt trong kiếp sống ly hương nơi xứ lạ quê người. Tiếng đàn, câu ca của ban Tiếng Hát Quê Hương và của giáo sư Khê đã sưởi ấm rất nhiều tâm hồn tôi giữa cái lạnh căm căm của mùa đông xứ Úc. Tôi xin phép ngưng bút nơi đây và kính chúc chị nhiều sức khỏe để dẫn dắt ban Tiếng Hát Quê Hương ngày càng thêm khởi sắc. Tôi xin gửi đến các cô cậu trong ban Tiếng Hát Quê Hương lời chào thân ái với muôn vàn cảm tình nồng đậm nhứt. Trân trọng kính chào chị, |
|||||||||
Home • About us • Activities • Music and Video • 25th anniversary • Instruments • Sheet Music • Traditional songs |
