Chương Trình HTV

Réo rắt đàn tranh

Kính thưa quí vị,

(1) Đàn tranh là một trong những nhạc khí cổ truyền VN. được yêu thích nhất. Đàn tranh có mặt trong hầu hết các bộ môn nghệ thuật như sân khấu, điện ảnh,hội họa, điêu khắc …nhất là trong thi ca.

Đàn tranh có rất nhiều cách để thể hiện tình cảm. Những kỹ thuật chạy dây thường thấy trong các bài vui tươi, rộn rã, còn trong những bài có tính cách sâu lắng, tha thiết thì người nghệ sĩ dùng những kỹ thuật nhấn dây thật sâu, rung nặng tay, vuốt miết xuống, mổ đặc biệt , nhờ vậy mà đàn tranh đã thể hiện được rất rõ và rất tình cảm dấu giọng của ngôn ngữ Việt Nam. Sau đây xin mời quí vị và các bạn thưởng thức tiếng hát của đàn tranh qua ca khúc Tình Đất Đỏ Miền Đông, sáng tác của nhạc sĩ Trần Long Ẩn.

(2) Đàn Tranh ngoài các hình thức độc tấu, song tấu, tam tấu, hòa tấu…còn được sử dụng rất hiệu quả trong việc đệm cho ngâm thơ, đệm cho múa, hoặc đệm cho ca khúc, nhất là những ca khúc mang âm hưởng dân ca.

(3) Một trong những phong cách diễn tấu đặc biệt của nghệ sĩ đàn tranh nói riêng và đàn dân tộc nói chung đó là trước khi đàn bản nhạc chính, nghệ sĩ thường đàn mở đầu bằng 1 đoạn nhạc gọi là câu Rao hay là câu Dạo. Đoạn nhạc này đàn tự do, dài ngắn tùy theo cảm hứng và sáng tạo của người biểu diễn. nghệ sĩ thường dạo đôi câu để gợi hứng cho mình, đồng thời giới thiệu với khán giả bản nhạc mình sắp đàn thuộc hơi gì : vui hay buồn, man mác hay não nuột …. Và trong lúc Dạo đàn như vậy, còn có thể chỉnh sửa lại dây đàn đôi chút cho thật chính xác. (Song tấu Lý Hoài Xuân – Lý Tình Tang.)

(4) Ca tụng khả năng diễn tả nỗi buồn của đàn tranh, nhà thơ Trụ Vũ đã viết:

Đàn tranh lệ đúc nghìn xưa
Tay ai khơi mạch bây giờ lệ tuôn.
Lúc diễn tả niềm vui, nhà thơ Nguyễn Văn Thinh đã thốt lên :
Thoạt tiên gieo một chuỗi cười
Ngón mềm nhún nhẩy trên mười sáu dây.

Vâng, quả thật đàn tranh đã thể hiện rất tinh tế những tình cảm phức tạp của con người Cái nhìn của các nhà thơ về hình dáng cây đàn cũng mang nhiều thi vị : nếu như trước đây, mặt đàn được coi như tượng trưng cho vòm trời vì mặt đàn hơi vồng lên, đáy đàn phẳng tượng trưng cho mặt đất, thì ngày nay nhà thơ Nguyễn Hải Phương lại ví:

Mặt đàn như nước sông đầy
Cho cầu nổi gió cho bầy nhạn sa ….
(Ngâm thơ Tiếng Đàn Tranh)

(5) Nếu như trong bài hòa tấu Lưu Thủy Trường , chúng ta thấy có 3 loại đàn tranh với âm sắc khác nhau, âm thanh đan chen nhau khi hòa tấu, nhưng chúng ta vẫn dễ dàng nhận ra rằng tất cả các cây đàn đều tuân thủ nghiêm ngặt việc giữ đúng lòng bản. Nói cách khác là giữ đúng giai điệu bản nhạc. Nhưng với ca khúc sau đây, 3 bè đàn tranh sẽ hoà tấu đan chen nhau trên những hợp âm theo luật hoà âm phương Tây. (Hòa tấu Hồn Quê)

1. Độc tấu đàn Tranh : Tình Đất Đỏ Miền Đông
   Nhạc và lời : Trần Long Ẩn
   Soạn đàn Tranh : Phạm Thúy Hoan
   Biểu diễn : Hải Phượng


2. Hòa tấu đàn Tranh : Lưu Thủy Trường
   Nhạc Tài Tử
   Ngón đàn : Nguyễn Văn Thinh, Ký âm : Nguyễn Văn Đời
   Biểu diễn : Ban đàn tranh Hoa Quê Hương


3. Đơn ca : Tiếng đàn Thập Lục
   Nhạc: Thuận Yến Thơ : Hoàng Minh Châu
   Biểu diễn : Phương Thùy


4. Múa : Quê Hương Ba Miền
   Âm nhạc : Thanh Hoàng
   Biên đạo múa : Diệu Hoàng
   Biểu diễn : Nhóm múa Hoa Bách Hợp


5. Song tấu đàn Tranh : Lý Hoài Xuân- Lý Tình Tang
   Phối khí : Thúy Hoan-Cung Vũ
   Biểu diễn : Ngọc Tú – Ngọc Thúy


6. Tốp ca : Trăng Vàng (Lý Cây Đa-DCQHBN)
   Lời mới : Phạm Thúy Hoan
   Biểu diễn : Tốp ca


7. Ngâm thơ : Tiếng Đàn Tranh
   Thơ : Nguyễn Hải Phương
   Biểu diễn : Vân Khánh
   Đệm tranh : Hải Phượng


8. Độc tấu đàn tranh : Vàm Cỏ Đông
   Thơ : Hoài Vũ – Nhạc : Trương Quang Lục
   Soạn đàn Tranh : Trần Bộ
   Biểu diễn : Uyên Trâm


9. Hòa tấu đàn tranh : Hồn Quê
   Sáng tác : Thanh Sơn . Phối khí : Trần Quang
   Biểu diễn : Ban đàn tranh Hoa Quê Hương

Danh sách thâu HTV. Tháng 3-2006

Chương trình Réo Rắt Đàn Tranh.
Biên tập : Vân Anh

Home • About us • Activities • Music and Video • 25th anniversary • Instruments • Sheet Music • Traditional songs